Hôm nay, 26/4/2018 Tìm : Đăng nhập :
TRANG CHỦ TRƯỜNG TRANG CHỦ        
TỪ THÁNG 1/2018 ĐỊA CHỈ TRANG WEB MỚI CỦA TRƯỜNG ĐỔI TÊN THÀNH http://caodangcogioi.edu.vn/
   Dạy và học
Giá trị của "Văn học dân gian" trong đời sống con người(07/07/2012)
    Môn Ngữ văn là môn học giữ vị trí quan trọng trong chương trình giảng dạy các môn văn hóa phổ thông. Trong môn Ngữ văn, một bộ phận Văn học rất quan trọng được đưa vào đầu chương trình mỗi cấp học, đó chính là Văn học dân gian. Học sinh tìm hiểu văn học dân gian không chỉ khám phá được cái hay, cái đẹp của sáng tác nghệ thuật ngôn từ, mà còn thu thập được vốn hiểu biết về văn hóa xã hội, phong tục tập quán, nếp sinh hoạt dân gian của dân tộc. Tuy nhiên, với đặc thù riêng của bộ phận văn học dân gian – những sáng tác có khoảng cách xa so với thực tại, chứa đựng những tư duy, những quan niệm thẩm mỹ của người xưa,… là những khó khăn lớn đối với người học nội dung văn học này. Từ thực tế này đòi hỏi giáo viên Ngữ văn cần lựa chọn phương pháp - phương tiện..., những sáng tạo mới phù hợp với nội dung văn học dân gian, nhằm tổ chức, định hướng cho học sinh thu thập thông tin, chinh phục kho tàng tri thức một cách hiệu quả, nắm bắt được những giá trị tinh thần quý giá nhất trong đời sống tinh thần của con  người. 

 

Trước  nay, văn  học dân gian đóng một vai trò rất quan trọng trong sự hình thành và phát triển nền văn học của dân tộc, nghĩa là sáng tác dân gian luôn là cơ sở nền tảng vững chắc và là cốt lõi của văn học thành văn, văn học viết... Việc nghiên cứu văn học dân gian của chúng ta trong nhiều thập kỷ qua vẫn không ngừng được tiến hành và phát triển. Văn  học  dân gian đã là đối tượng quan tâm của nhiều thế hệ các nhà khoa học và những thành tựu đạt được về lĩnh vực nghiên cứu này rất đáng ghi nhận.

     - Các nhà nghiên cứu đã tiến hành nghiên cứu tiến trình phát triển của nền văn học dân gian trên cơ sở nghiên cứu sự ra đời của các thể loại văn học dân gian. Tiến hành việc phân loại và nhận diện các thể loại, xem xét đặc trưng và tính chất, nội dung và hình thức của chúng. Tìm hiểu mối quan hệ, ảnh hưởng giữa văn học dân gian và văn học thành văn trong từng giai đoạn, từng thời kỳ. Tìm hiểu mối quan hệ giữa văn học dân gian với văn nghệ dân gian và văn hoá dân gian, văn học và văn hoá học.Vì thế việc giảng dạy văn học dân gian trong nhà trường chính là công việc tổng kết, giới thiệu các thành tựu nghiên cứu đã có để truyền đạt lại cho lớp lớp các thế hệ học sinh, sinh viên. Công việc không đơn giản chút nào và công việc này đã luôn luôn đòi hỏi phải kết hợp chặt chẽ với việc nghiên cứu cơ bản về văn học dân gian, cập nhật những thông tin mới nhất để đưa vào bài giảng về văn học dân gian. 

     - Phương pháp: Bản đồ tư duy  là một trong những phương pháp học mới hiện nay có thể được sử dụng với vai trò là một phương tiện dạy học, nhằm nâng cao hiệu quả dạy học phần Văn học dân gian chương trình Ngữ văn THPT.

     - Lý thuyết: Bản đồ tư duy được hệ thống hóa như sau: khái niệm, cấu tạo, đặc điểm và cơ chế hoạt động. Đặc biệt, trong những nội dung đó, báo cáo nhấn mạnh phần đặc điểm và cơ chế hoạt động của bản đồ tư duy, nhằm phục vụ việc định hướng triển khai nội dung đề tài.

- Qua quá trình nghiên cứu, nhiều giáo viên nhận thấy bản đồ tư duy là phương tiện dạy học văn học dân gian hiệu quả. Điều này được chứng minh bằng việc đưa phương tiện dạy học bản đồ tư duy vào hệ thống dạy học, xem xét mối quan hệ biện chứng giữa nó với các yếu tố khác trong hệ thống. Và đánh giá những tác động tích cực của phương tiện dạy học này đối với các yếu tố trong hệ thống dạy học và góp phần nâng cao hiệu quả, hiểu hết được những giá trị tinh thần mà bộ phận văn học đem lại. Bên cạnh đó, kinh nghiệm tổ chức hoạt động ngoại khóa văn học dân gian cũng hết sức bổ ích và thiết thực.

          - Hoạt động ngoại khóa văn học dân gian góp phần làm sáng tỏ những đặc trưng cơ bản của văn học dân gian (Tính tập thể, tính truyền miệng, tính dị bản, gắn với sinh hoạt xã hội...); điều mà giáo viên và học sinh khó thực hiện trong giờ chính khóa do hạn chế về điều kiện và thời gian giảng dạy.

          - Chương trình ngoại khóa giúp cho thõa mãn nhu cầu làm “sống lại” tác phẩm văn học dân gian trong môi trường diễn xướng, thông qua các hình thức trình diễn bằng lời làm sáng lên vẻ đẹp độc đáo của văn học dân gian. Qua hoạt động ngoại khóa, văn học dân gian giúp cho học sinh  hiểu sâu hơn về những giá trị văn hóa của quê hương, đất nước... Văn học dân gian đã tái hiện được hình ảnh làng quê Việt Nam ở đâu cũng vậy, ẩn chứa trong nó bao điều gần gũi và thân thương. Mỗi một miền quê đều có những câu hò, điệu hát rất chung mà lại rất riêng, mang âm hưởng của từng vùng, miền. Tất cả cùng hòa vào câu thơ, giọng hát của những làn điệu, tạo thành dòng ca dao dân ca Việt Nam rất đa dạng và phong phú. 

Ca dao dân ca, xét về góc độ tư duy của dân tộc, là tấm gương bức xạ hiện thực khách quan của mỗi dân tộc với lối sống, điều kiện sống và những phong tục tập quán riêng. Hình ảnh về thiên nhiên, cuộc sống, về truyền thống dân tộc, quan hệ xã hội được phạm trù hóa theo những cách khác nhau, bằng những hình thức ngôn ngữ khác nhau. Nghiên cứu về ca dao dân ca không chỉ cho thấy những nét đẹp văn hóa của người Việt Nam mà còn làm nổi bật lên tinh thần lạc quan, yêu đời, yêu người thiết tha. Ca dao dân ca là kết tinh thuần tuý của tinh thần dân tộc, là nét đẹp trong văn hóa dân gian Việt Nam. Với cội nguồn lịch sử và chữ viết rất phong phú đa dạng nên ca dao và dân ca có mặt ở Việt Nam từ rất sớm. Các công trình nghiên cứu về văn hóa dân gian, cũng như các nhà khoa học có liên quan đã khẳng định một trong những dấu tích của ca dao cách chúng ta khoảng trên dưới 2.500 năm. Điều này được thể hiện rất rõ qua các hoa văn trên trống đồng và các hiện vật khảo cổ cùng niên đại. Phân tích các họa tiết hoa văn trên trống đồng, nhiều người đã tìm thấy ở đây hình ảnh lễ thờ nữ thần Mặt Trời cũng là nữ thần Nông nghiệp. Trong lễ hội này đã sử dụng các hình thức âm nhạc, thanh nhạc múa hát và các nhạc khí. Phó Giáo sư, Tiến sỹ Đặng Văn Lung, Trưởng Ban Văn học dân gian, Viện Văn học phát biểu: "Tất cả các dân tộc trên thế giới suốt mấy nghìn năm chỗ nào cũng có dân ca và ca dao”.

          - Vì thế, khi  nói về ca dao dân ca của một dân tộc hay ca dao dân ca nói chung là vấn đề rất lớn. Nó tồn tại rất lâu, từ hàng ngàn năm trước và như các nhà khoa học nghiên cứu trước đây, các học giả đã nói “ca dao ra đời khi trong lòng mình có những điều muốn thể hiện ra, muốn nói lên. Những điều đó được gọi là ca dao". Tuy cũng là câu nói, giọng điệu cùng với một cái nôi xuất phát nhưng không phải câu ca dao nào cũng có thể trở thành dân ca và ngược lại, ở mỗi thể loại lại có thêm những ưu thế bổ sung ứng dụng trong từng hoàn cảnh của thực tế đời sống. Theo cách hiểu thông thường, ca dao là lời của các bài dân ca đã tước bỏ đi những tiếng đệm, tiếng láy hoặc ngược lại là những câu thơ có thể bẻ thành những làn điệu dân ca. Như vậy giữa ca dao và dân ca không có ranh giới rõ ràng. Ca dao là những câu nói phổ thông trong dân gian. Ca dao người Việt thường được cấu tạo bằng hai câu lục bát, một thể thơ rất âm điệu tiếng Việt. Khi có nhiều câu kết thành một đoạn ngắn thì gọi là dân ca, vì vậy ranh giới giữa ca dao và dân ca là một sợi chỉ rất mỏng manh. Ca dao xuất phát trong giới bình dân nhưng nhiều câu rất nên thơ và ý nghĩa đậm đà, dễ xúc cảm người nghe nên được nhiều người để tâm sưu tầm. …Vâng đúng như trên đã khẳng định giá trị của văn học dân gian thật sự có phạm vi rộng và bổ ích trong đời sống của con người …Văn học dân gian  chính là dòng sữa ngọt ngào nuôi dưỡng tâm hồn người Việt Nam qua bao thế hệ. Từ cái thủa vẫn còn nằm nôi chúng ta đã được nghe những làn điệu dân ca ngọt ngào đằm thắm qua lời ru của bà, của mẹ . Vì thế có thể nói ca dao có một sức lôi cuốn hết sức mạnh mẽ đối với người Việt Nam bởi nó rất gần gũi với suy nghĩ, lời nói hàng ngày của người lao động. Trong kho tàng văn học dân gian ca dao trữ tình người Việt là nơi thể hiện rõ nhất “ điệu tâm hồn của dân tộc”.( Tố Hữu).

-Vì thế:

          - Ảnh hưởng to lớn của văn học dân gian đối với đời sống của con người  chính là: “ Văn học dân gian là cội nguồn, là bầu sữa mẹ nuôi dưỡng tâm hồn  dân tộc Việt Nam" .Và không ít những  nhà thơ, nhà văn lớn của dân tộc ( Nguyễn Trãi, Nguyễn Bỉnh Khiêm, Nguyễn Du,  Hồ Xuân Hương, Phan Bội Châu,  Hồ Chí Minh,….) đã tiếp thu có kết quả văn học dân gian để sáng tạo nên những tác phẩm văn chương ưu tú . Chúng ta nhận ra rằng dân gian trong mối liên quan chặt chẽ với văn nghệ, văn hoá dân gian và đời sống thực tiễn đã giúp đưa các yếu tố văn hoá khác như: ( âm nhạc, nhảy múa, diễn xướng, tâm linh…)  làm cho đời sống con người thêm phong phú và đậm đà bản sắc hơn.  

          - Chính vì khả năng dễ nói, dễ tiếp thu, ca dao đã đi vào đời sống của nhân dân một cách rất tự nhiên và trong mọi hoàn cảnh. Trong mỗi chúng ta ai cũng có một miền quê, quê hương là cánh đồng lúa thơm ngát, luỹ tre xanh trải dài dọc bờ đê, là những hình ảnh thân thương nhất đối với cuộc sống mỗi con người. Qua ca dao dân ca những hình ảnh của miền quê như trở nên gần gũi hơn, lung linh hơn nhờ những ca từ đầy hình ảnh. Khi nói đến dân ca, chúng ta không thể quên những lời ru con thiết tha trìu mến, qua tiếng ầu ơ mẹ ru con, những hình ảnh của miền quê yêu dấu của biển rộng non cao, của gió Lào cát cháy, những người mẹ năm tháng tảo tần một nắng hai sương nuôi dạy con khôn lớn. Những lời hát ru của mẹ đã hòa đồng với tâm hồn trẻ thơ, vừa đằm thắm nhẹ nhàng nhưng cũng không kém phần trầm tư sâu lắng.

Vì lí do đó nên nhà đại thi hào Macxingocki đã nhận định: "con người không thể sống mà không vui sướng được. Họ phải biết cười đùa, họ sáng tạo nên những bài hát vui tươi, họ thích nhẩy múa". Bởi vậy, ca dao dân ca là sản phẩm văn hoá tinh thần và cần thiết đối với mỗi dân tộc, con người…là thần dược quí giá để con người biết sống, biết trở về cội nguồn của chính mình. Đó chính là tài sản vô giá mà văn học dân gian đã đem đến cho người Việt.

                            Nguyễn Thị Tuyết Dung – Giáo viên khoa Khoa học cơ bản 

    
   Tin đã đưa
     Các dạng bài tập và phương pháp giải về định luật Bảo toàn năng lượng
     Giúp làm tốt dạng bài tập nhận biết các chất vô cơ trong hóa học

TRƯỜNG CAO ĐẲNG NGHỀ CƠ GIỚI
KHOA CƠ BẢN

Nghĩa kỳ - Tư nghĩa - Quảng Ngãi
ĐT: 055. 3823796; Fax: 055.3826513
Email: 
truongcdncg@gmail.com - Website: http://www.truongcdncogioi.edu.vn